Bijna vergeten episoden uit het verleden van Oosterhoogebrug en Ulgersmaborg

Zoals beschreven in ‘Noorddijk, eens een rustieke plattelandsgemeente’, overhandigde waarnemend burgemeester van Noorddijk P.J. Molendijk op 31 december 1968 zijn ambtsketen aan zijn collega van het gebiedshongerige Groningen, waarmee de annexatie een feit was. Wel werd bedongen dat Oosterhoogebrug kon uitbreiden. Hiervoor was de Stichting Noorddijker Woningbouw (heden ten dage opgegaan in woningcorporatie Woonstade) verantwoordelijk. In eerste instantie zou het om 500 woningen gaan, maar uiteindelijk werden het er 298. De eerste 110 werden in augustus 1977 opgeleverd.

Waar gewoond wordt, moet ook gerecreëerd kunnen worden. Daar ontbrak het aan, aldus de Gezinsbode van 20 maart 1981. Die meldt dat het inwonertal van Oosterhoogebrug meer dan verdubbeld was, maar dat de voorzieningen er bij achterbleven. Als treffend voorbeeld noemt het blad de situatie van sportvereniging DIO (door inspanning ontspanning). Die had zijn sportveld achter het Van Starkenborghkanaal, dat was niet echt naast de deur. En dan was er nog het dorpshuis De Schakel. In 1966 met eigen middelen opgezet en in de jaren ‘70 nog eens uitgebreid, maar bij lange na niet meer toereikend. 
 

Harde acties?
De vreugde in de wijk valt voor te stellen toen het bericht kwam dat het rijk vier miljoen beschikbaar stelde voor nieuwe welzijnsinstellingen in de stad. Des te groter was de teleurstelling toen bleek dat het geld naar Lewenborg ging, ten behoeve van een jongerencentrum (ACL) en een kleedgebouw in het sportpark. Voor Oosterhoogebruggers immers maar een klein eindje fietsen! Voorzitter van het wijkoverlegorgaan B. Hofstra concludeerde dan ook: “we hebben ons in die afgelopen jaren waarschijnlijk veel te netjes opgesteld. We spraken de gemeente wel regelmatig aan, maar kregen nooit waar we om vroegen. Zijn met een kluitje in het riet gestuurd. Je moet kennelijk een grote mond openscheuren of harde acties gaan voeren, wil er nog naar je geluisterd worden.”

Jeugdhonk of woonwagenkamp
Tien dorpsbewoners togen naar de raadscommissie, maar kregen slechts de belofte dat ze bij een volgende ronde misschien aan de beurt zouden komen. Als troostprijs kwam een peuterspeelzaaltje in een van de leegkomende schoolboten bij de Madeliefstraat. Maar waar moest de opgroeiende jeugd heen? De werkgroep ‘jeugd en jongeren’ meende dat er in De Lewenburgh wel plaats was. Dat leek een stuk beter dan het woonwagenkamp dat de gemeente tussen de beide wijken wilde gaan oprichten. En de camping ‘De Oase’ aldaar mocht van het wijkoverleg ook wel verdwijnen, zo lezen we een jaar later in de Noordoost Koerier.
 
Toch uitbreiding
De nieuwbouw van De Schakel kwam er, dankzij een bijdrage van zeven ton uit het BRW-fonds, een gemeentelijke renteloze lening van een ton en een zelfde bedrag uit het Beukemafonds (wagenmakers die in de 19e eeuw hun bedrijf hadden op de hoek van de Timpweg en de Regattaweg, en hun kapitaal aan De Schakel hebben nagelaten). Hier werden een kelderruimte voor de jeugd en een gymnastiekzaal (de Beukemazaal) van gebouwd. “We kunnen straks beschikken over een gebouw dat de toets der kritiek kan doorstaan,” meldde voorzitter Scholtens tevreden. Bij de opening knipte Wethouder Morssink met een betonschaar de symbolische schakels door die voor de deur waren gespannen, en bood namens het gemeentebestuur een plaquette aan met daarop het Groninger gemeentewapen.

Dorpje Ulgersmaborg?
Daarmee waren de problemen nog niet van de baan. Die kwamen opzetten in de nieuwe wijk Ulgersmaborg, dat was opgezet als een mengeling van woningen en kleinschalige bedrijven met rondom de woning een hoop ruimte voor de bewoners. Net zo’n dorpskarakter als Lewenborg en Beijum, met volkstuinen en locaties voor sport en spel. Maar de bedrijventerreinen verkochten zo slecht dat de gemeente zich in 1985 genoodzaakt zag om het bestemmingsplan aan te passen. Meer woningen moesten gebouwd worden, ten koste van groen- en recreatieve voorzieningen. De wijziging van het bestemmingsplan kostte de gemeente drie miljoen gulden en de bewoners van de wijk bleven met het gevoel zitten een kat in de zak gekocht te hebben.

Doe wat je belooft!
Hoewel het vakantietijd was, werden 120 bezwaarschriften ingediend, 400 handtekeningen opgehaald en togen 40 bewoners, gewapend met spandoeken, naar de raadscommissie stadsontwikkeling. Gietema stuurde ze naar huis met de verzekering dat er nog allerlei inspraakmogelijkheden lagen en dat ze met juridische procedures de wijzigingen konden aanvechten. Tuinen en sportvelden zouden er bovendien komen in het geplande Hunzebos (het huidige Kardinge). Dat was nu juist waar de Ulgersmaborgers zich tegen teweer stelden, aldus G. Abbing in een ingezonden brief. Ze waren niet gekant tegen het bebouwen van bedrijfsterreinen, maar wel van de gebieden die als ‘agrarisch recreatieve terreinen’ waren bedoeld. Voorzieningen in de eigen wijk, dat was beloofd. Dus dat moest er ook komen.

Chemisch alarm!
Die agrarische voorzieningen kwamen er niet. Wat er wel kwam was het gevolg van een industriële voorziening. Op 28 augustus 1987 viel bij de firma Hoek Loos aan de Pop Dijkemaweg 41 een fles SO2 (zwaveldioxide, dat zich met water verbindt tot zwavelig zuur) van een vrachtauto. De chauffeur had, nadat hij de ketting los had gemaakt, gezien dat de laadklep niet schuin genoeg stond om de fles er in eenverticale positie af te rollen. Dus zette hij die schever, daarbij verzuimend de fles met de ketting eerst weer vast te zetten. Die viel met de beschermkap op het beton. Hierdoor werd de afsluiter geopend en ontsnapte er gas. Die kraan was niet dicht te draaien omdat de beschermkap wegens de beschadiging muurvast zat. Later lukte dat de in gaspakken geklede brandweer wel. Inmiddels was maximaal 5 kg gas ontsnapt, hetgeen overeen komt met een volume van ongeveer 1900 liter (volgens de brandweer een “niet noemenswaardige hoeveelheid”).

Maatregelen afdoende?
Volgens de specificaties werkt het gas niet alleen bijtend op de adem, maar ook op de huid en de ogen. En wel in die mate dat ziekenhuisopname nodig kan zijn. Dus werden in allerijl ambulances naar het bedrijf gedirigeerd en werd de omgeving afgezet op een afstand van 150 meter. Er stond westenwind, dus het gas waaide over de wijken Oosterhoogebrug en Lewenborg. Bij inademen treedt duizeligheid en hoofdpijn op. Per megafoon werden de wijkbewoners daarom opgeroepen om ramen en deuren te sluiten. Het wijkoverlegorgaan Oosterhoogebrug/Ulgersmaborg vroeg op hoge toon uitleg aan de vroede vaderen en de SP stopte een jaar later nog een luidruchtig stencil in de brievenbussen, waarin werd uitgelegd dat de boel toch nog steeds niet helemaal pluis was.

De Beestenborg en het jeugdhonk
In 2005 stond het voortbestaan van De Beestenborg op het spel. Zouden de ID-ers worden wegbezuinigd, dan moest de kinderboerderij sluiten. Want, stelde de leiding, dieren moeten verzorgd worden door mensen die een vertrouwensband met ze hebben opgebouwd en in de praktijk gevormd zijn. Er ging een Jan-Plezier vol met kinderen naar de Grote Markt, zodat het bordes en de trappen krioelden van het rondrennende grut. Maar wel met succes: de drie ID-banen zijn behouden gebleven en daarmee een unieke voorziening voor de wijde omgeving. Tenslotte mag niet onvermeld blijven de heropening van het jeugdhonk in de kelder van de Schakel, nadat er in De Brugborgvizier een uitvoerige discussie over had gewoed over de jongeren-hangplek op de Stadsweg (de brug bij het Appelhofje).

Oosterhoogebrug en Ulgersmaborg, het zijn rustige wijkjes. Maar als er wat loos is, dan staan de bewoners er ook!